اوليا بدانند مقابله با قلدري و زورگويي
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به پیش دبستانی و دبستان غیردولتی پسرانه نیکان کرج می باشد
اذیت و آزار و زورگویی اختلاف رفتار بسیار جدی بوده و می تواند تاثیرات منفی بسیار شدید و گاهی ماندگار بر
روی قربانی به همراه داشته باشد.
زورگویی می تواند به صورتهای زیر باشد :
علل زورگویی و اذیت و آزار : عوامل مختلف خانوادگی، فردی و اجتماعی (جو حاکم بر مدرسه) در بروز زورگویی
نقش ایفاء می کنند:

الف) علل خانوادگی : الگوهای پرورشی سخت‌گیرانه و نیز سهل‌گیرانه، عدم وجود روابط صمیمی و مهربانانه میان
اعضاء خانواده، پرخاشگری و تهاجمی بودن هر یک از والدین و تنبیه فیزیکی می‌تواند منجر به بروز این اختلال
رفتاری درکودک شوند.
توجّه : کودک زورگو و پرخاشگر در خارج، خود قربانی زورگویی و خشونت در منزل است.
ب) علل فردی: کودکان پُرجنب و جوش با رفتارهای آنی و لحظه ای و غالباً تنومند (در مقایسه با هم سن و سالان
خود) بیشتر دچار رفتارهای خشن و پرخاشگرانه می شوند.

پ) علل اجتماعی (مدرسه) : ساختار قوانین و میزان نظارت حاکم بر محیط مدرسه و قوانین و باورها و هنجارهای
اجتماعی نقش بسیار زیادی در بروز یا پیشیگری از زورگویی دارند.

کمک به کودک: برخلاف تصور عامه که زورگویی و کشمکش میان کودکان و نوجوانان را مسئله طبیعی و مرحله
تکاملی گذرا در کودکان در نظر می گیرند، این موضوع یک نوع اختلال رفتاری بسیار مهم و جدی بوده و بایستی
بلافاصله اقدام مناسب به عمل آید. کودک قربانی معمولاً بدلیل احساس گناه، شرم و قصور و یا ترس چیزی به زبان
نمی آورد و شما (و اولیاء و مربیان مدرسه) بایستی به محض مشاهده نشانه هایی، ترتیبی اتخاذ کنید تا زمینه و تمایل
او برای گفتگو بوجود آید. مشاهده وضعیت مشابهی (برنامه تلویزیونی یا در زندگی روزمره)  و یا ذکر خاطره مشابهی
از دوران کودکی، خود زمان مناسبی برای طرح این مسئله است. سوالاتی نظیر « تو در این مورد چه فکر می
کنی؟» یا « به نظرت اون فرد چیکار می تونه بکنه؟ » شروع های خوبی هستند که می توانند با سؤالات بعدی
همچون « تا حالا شاهد چنین موضوعی بودی؟» یا « تا حالا چنین اتفاقی برای تو هم افتاده ؟» همراه باشد.
در چنین ارتباط و گفتگویی نبایستی خود را عصبانی و نگران نشان داد بلکه باید با حفظ آرامش و درایت، ناخرسندی
خود را از اتفاق افتاده بیان کرده و به کودک ابراز کرد که اشتباه و قصوری از او رخ نداده و رفتار شخص خاطی
است که بسیار زشت و ناپسند بوده و شما حامی او خواهید بود و می توان قضیه و مسئله را بدرستی حل کرد.
برحسب مورد، نحوه برخورد متفاوت و به قرار زیر است:

اگر کودک مورد اذیت و آزار قرار گرفته باشد : از طریق صحبت با کودک و یا دوستان او اطلاعات لازم را بدست
آورید (کی، کجا، چطور، چندین بار و ...) و با معلم و در صورت لزوم ناظم یا مدیر مدرسه موضوع را در میان
بگذارید. از رو در رو کردن کودک با فرد خاطی خودداری کنید و موارد زیر را به کودک انتقال دهید:
-‌عصبانی شدن یک واکنش طبیعی است ولی این مسئله همان چیزی است که فرد زورگو می‌خواهد. در ضمن، گریه
کردن یا ترس (از جمله فرار کردن) باعث می شود تا فرد زورگو احساس قدرتمندی بیشتری کند. لذا به کودک بگویید
که در این موارد بایستی خونسردی خود را حفظ کند و با صلابت و بدون دویدن خود را از محل دور کند. تلافی و
مقابله به مثل کردن می تواند باعث بدتر شدن موضوع و درگیری فیزیکی و جراحت یک یا دو طرف شود. به او
توضیح دهید که چنین عملی نه نشانه ضعف بلکه نشانه درایت و هوش بیشتر است (فرار عاقل از نادان بهتر از غلبه
بر آن است.)
-‌گاهی با گرفتن قیافه ای جدی و نگاه چشم در چشم و بیان توقف اذیت و آزار، فرد خاطی عمل خود را متوقف می کند
( از پوزخند زدن، مسخره کردن و یا بکار بردن کلمات زشت خودداری کند).
-‌در اولین فرصت ممکن موضوع را با یک فرد بالغ مطمئن (معلم، ناظم و ...) در میان بگذارد (خصوصاً اگر
درگیری فیزیکی رخ داده باشد).
- از قرار گرفتن در موقعیت و مکانهای بروز زورگویی و درگیری تا حد امکان دوری کند.
- در صورت امکان سعی کند با دوست یا دوستان و یا گروه خود باشد و از تنها ماندن دوری کند.
- گاهی همراهی دوست یا خواهر/ برادر بزرگتر یا تنومندتر و در صورت لزوم متوقف کردن فرد زورگو و
پرخاشگر کمک کننده خواهد بود.
- اگر واقعه در مدرسه رخ داده باشد بایستی قضیه با معلم، ناظم و یا مدیر مدرسه در میان گذاشته شود و از آنها
خواسته شود تا محیط امنی برای دانش آموزان بوجود آورند و اگر قادر به این کار نیستند، مدرسه فرزندتان را
تعویض کنید.
- خود را با کودک زورگو و یا والدین او درگیر نکنید (مگر اینکه هیچ انتخاب دیگری نداشته باشید.)
- برداشت و نظر هم سن و سالان برای کودک بسیار مهم است و بایستی از هر نوع رفتار و گفتار در حضور هم سن
و سالان و مجامع عمومی که بوی نازپروری و توجّه بیش از حد و یا بچه ننه بودن را بدهد خودداری کرد (حمایت و
تحسین در حد معمول و ابراز محبت در خلوت خصوصی).
- از طریق بازی نمایشی نحوه برخورد با مسئله را به او آموزش دهید.
- اگر قرار باشد فقط یک اقدام کارساز باشد آن یک چیز تقویت حرمت نفس مثبت و اعتماد به نفس کودک است. در
این زمینه خاص، یکی از اقدامات خوب، درگیر کردن کودک در یک فعالیت ورزشی و هنری و ثبت نام او در یک
کلاس آموزش دفاع شخصی (و نه لزوماً رزمی) است.

اگر کودک شاهد زورگویی و اذیت باشد : به کودک خود بیاموزید که در حد توان خود از مظلوم حمایت و با ظالم
مقابله کند و اگر می ترسد و یا تصور می کند که اقدامش مؤثر نخواهد بود از دوستان یا یک فرد بالغ قابل اعتماد
درخواست کمک نماید و از گروه هایی که دیگران را مورد اذیت و آزار قرار می دهند، خارج شود (حتی اگر از
حمایت محروم شود).

اگر فرزند شما مرتکب زورگویی و پرخاشگری شده است : اگر متوجه چنین رفتاری از طرف فرزندتان شدید آن را
نه یک ویژگی مثبت و زرنگی و قدرت او بلکه نوعی اختلال جدی رفتاری در نظر بگیرید که در صورت عدم
اصلاح می تواند در آینده نه چندان دور به ترک تحصیل، اعتیاد، بزهکاری و یا جرایم جنایی بیانجامد (در اکثر
موارد) :
- اذیت و آزار فیزیکی یا کلامی ( از جمله ناسزا، دشنام، شایعه پراکنی، غیبت و ادا و شکلک درآوردن و ... )
- تهدید و ارعاب (به هر شکل و محتوی)
- گرفتن و یا صدمه رساندن به وسایل شخصی فرد
- وادار کردن فرد به انجام کاری که تمایلی ندارد.
- دور نگهداشتن و یا طرد فرد از جمع و فعالیت گروهی.
اگرچه در میان دوستان گاهی کلمات نامناسب بکار برده می شود و حتی سر به سر گذاشتن و دست انداختن وجود
دارد ولی برخلاف زورگویی رابطه قوی و ضعیف و تسلط و سلطه پذیری و سوء استفاده و نیت و قید منفی وجود
ندارد. کودکانی که در مدرسه (و یا محله) مورد زورگویی قرار می گیرند و خصوصاً کودکان خجالتی معمولاً آن را
با کسی در میان نمی گذارند (خصوصاً اگر با والدین رابطه نزدیک و صمیمی نداشته باشند) و در صورت وجود
یک یا چند عادات زیر بایستی به فکر مورد زورگویی قرار گرفتن کودک بود :
- ‌عدم تمایل کودک به رفتن به مدرسه یا فرار از مدرسه.
- عدم تمایل کودک به انجام برخی از امور معمولی قبلی ( نظیر عدم تمایل به استفاده از اتوبوس برای رفتن به
مدرسه و ...)
- تغییر رفتار، خلق و خو و حالات روانی کودک (در خود فرو رفتن، نگرانی، بهانه گیری، کاهش انرژی،
اختلال خواب یا اشتها و...)
- وجود آثار ضرب و جرح بر بدن و یا لباس.
- درخواست های غیرمعمول ( افزایش نیاز به پول توجیبی)
- افت تحصیلی.
- موضوع را با معلم، ناظم و یک مشاوره آگاه و با تجربه در میان بگذارید و نظرات آنها را جویا شوید.
- مشکلات و عوامل زمینه‌ساز خانوادگی را مرتفع کنید ( اصلاح تنش های خانوادگی، حذف خشونت در روابط
خانوادگی، برقراری روابط انسانی میان اعضاء خانواده، حل منطقی مسائل و اختلافات و نه زورآزمایی و ...).
- پیوند عاطفی میان خود و فرزندان را اصلاح کنید ( مهر و محبت بی قید و شرط و وضع قوانین و مقررات
عاقلانه و منصفانه و ...).
- هیچگاه از تنبیه فیزیکی استفاده نکنید، بلکه با وضع مقررات درست (و از جمله عواقب تمرد از آنها) رفتار
قابل قبول و غیرقابل قبول را مشخص کنید (می توان خشمگین شد ولی رفتار خشونت‌آمیز و پرخاشگرانه غیرقابل
تحمل خواهد بود و با عواقب مشخصی همچون محرومیت موقت از امتیازی همراه خواهد بود.)
- تمامی تمهیدات لازم برای تقویت حرمت نفس و اعتماد به نفس فرزندتان را بکار ببندید.
- فیلم و بازیهای خشن را از صحنه زندگی کودک خارج کنید.
- راه و روش برخورد صحیح و حل مسائل را به کودک آموزش دهید.
- رفتار خوب و درست کودک را مورد تشویق و تحسین قرار دهید.
کمرويي، خجالت، ترسويي، اضطراب و ترس از مدرسه
تاليف: دکتر سيد اصغر ساداتيان
انتشارات ما و شما