روش هاي مقابله با مشکلات کمرويي و فقدان مهارت اجتماعي نحوه برخورد و کنار آمدن با طرد شدن
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به پیش دبستانی و دبستان غیردولتی پسرانه نیکان کرج می باشد
احساس تعلق داشتن به گروه و جمع و دوستی از نیازهای اساسی برای سلامت روانی و شخصیتی انسان است
(خصوصاً برای تقویت حرمت نفس، بارور شدن توانمندی ها و قابلیت ها، مقابله با احساس تنهایی) و هسته اولیه آن
با پیوند عاطفی امن میان والدین و کودک در دو سال اوّل تولد شکل می گیرد و در سنین بعدی با روابط بین فردی و
دوستی رشد می یابد و در سنین راهنمایی و دبیرستانی احساس تعلق به گروه به شدیدترین سطح خود می رسد.
احساس دفع و طردشدگی بسیار دردناک و مخرب بوده و گاهی عواقب و اثرات آن می تواند تا آخر زندگی فرد باقی
بماند (اگر والدین بدرستی با آن برخورد نکنند) و اکثر کودکان و بالغین چنین موقعیت و حالاتی را هر از گاهی تجربه
می کنند (عدم تمایل خواهر یا برادر برای بازی با او، عدم بازی دادن همکلاسی ها، عدم دعوت به جشن تولد و ... ).
علل مختلفی در طرد کودک توسط همسالان نقش ایفاء می کنند که مهمترین آنها عبارتند از : خصوصیات ظاهری
کودک (نظافت، لباس، وزن، نژاد، رنگ پوست، معلولیت جسمی و ...)؛ رفتار و عادات کودک (لکنت زبان، حرکات
و رفتارهای نامتناسب با جنسیت، ...)؛ زمینه های اقتصادی یا قومی کودک؛ مهارتهای اجتماعی کم (خصوصاً عدم
توانایی در درک احساسات دیگران و واکنش مناسب نشان دادن)؛ برخی از ویژگیهای شخصیتی منفی (خشونت و
عصبی بودن، تدافعی بودن، مضطرب و حساس بودن و ...) و خجالتی بودن.
اگر کودک برای بازی با دوستانش بیرون می رود (ولی مدت کوتاهی)، یا گریان برمی گردد، یا دوستانش دیگر با او
تماس نمی گیرند، یا ابراز می کند که دوست ندارد به مدرسه برود و یا به کرات تمارض می کند بایستی به فکر طرد
و دفع کودک توسط دوستان یا همسالانش بود.
برخوردهای لازم برای چنین تجربیاتی عبارتند از :
با او ابراز همدلی کنید : اولین و مهمترین قدم، درک احساس کودک و ابراز همدلی است. هیچگاه با تصور
کمک به کودک احساس و ناراحتی او را کوچک و بی اهمّیّت تلقی نکنید و جملاتی نظیر    «اونا کی هستن
که اصلاً ناراحت بشی» یا « اون چیز مهمی نیست که خودتو ناراحتی می‌کنی» بکار نبرید. فقط و فقط
احساس او را با کلمات و لحن همدلانه مشخص و تأیید کنید. مثلاً « معلومه خیلی ناراحت و مایوس شدی که به
جشن تولد دعوت نشدی».

گفتگوی درونی منفی او را اصلاح کنید : در پی چنین وقایعی بسیاری از کودکان (خصوصاً کودکان
خجالتی) در درون خود را مقصر دانسته و سرزنش می کنند و احساس دوست نداشتنی بودن می کنند. از بکار
بردن جملاتی که باعث تشدید چنین درک و باوری در او می شوند، خودداری کنید (مثلاً چی کار کردی که تو
رو دعوت نکرد؟) کودک ممکن است جملاتی نظیر  « هیچ کی منو دوست نداره » یا « من غیرعادی هستم»
به زبان آورد. در این موارد به کودک متذکر شوید که چنین نتیجه گیری درست نیست زیرا فلانی و فلانی و
... تو رو دوست دارند یا « اونایی که تو رو خوب می شناسند دوستت دارند» یا « غیرعادی و عجیب و
غریب این هستش که دیگران رو مسخره کنی و ... ». به کودک توضیح دهید که چنین اتفاقی می تواند دلایل
بسیار زیادی داشته باشد. مثلاً تکمیل بودن گروه برای بازی یا عدم امکان متوقف کردن بازی یا فعالیت یا نیاز
به داشتن هنر و مهارتی و یا حتی ناراحتی یا حسادت فرد یا افرادی و .... . از کودک بپرسید که خودش دلیل
آن را چه می داند و اگر واقعاً رفتار نادرستی از او سرزده می توان به او آموزش داد که اشتباه خود را بپذیرد
و برای جبران با معذرت خواهی از طرف مقابل، رفتار خود را اصلاح کند. اگر تجربه مشابهی در رابطه با
خود دارید و توانستید با آن بدرستی برخورد کنید، بیان آن خالی از فایده نخواهد بود.

یادآوری توان محدود و عدم امکان کنترل برخی از چیزها :  به کودک توضیح دهید که بسیاری از چیزها
خارج از کنترل ما هستند ( مثلاً رنگ پوست، قد، محدود بودن افراد شرکت کننده در یک مسابقه، رفتار
نامناسب کسی و ...) و بایستی آنها را بپذیریم  و در مقابل بهترین تلاش مان را در مورد چیزهایی که تحت
کنترل و تأثیر ما هستند انجام دهیم (تمرین، رفتار درست، پایداری و ...).

تفاوتها را متذکر شوید : به کودک توضیح دهید همانطور که حتی میان اعضاء خانواده تفاوت وجود دارد
افراد در سلیقه ها، آرزوها، ارزشها، نظرات و عقاید نیز با هم بسیار متفاوت هستند و برخی از افراد با هم
جوش نمی خورند و عدم تمایل فردی به برقراری ارتباط یا دوستی و غیره به منزله بد بودن طرف مقابل
نیست و فقط تفاوت در سلیقه و ذائقه وجود دارد.

به او کمک کنید تا راه حلی پیدا کند: در چنین تعامل و گفتگویی بایستی علاوه بر چراغ انداختن بر روی
مسئله و آشکار کردن واقعیتها، به کودک کمک نمود تا راه حل های مناسبی برای آن پیدا و انتخاب کند (به
نظرت حالا چی کار می تونی بکنی تا ناراحتی‌ات کمتر بشه ؟)
کمرويي، خجالت، ترسويي، اضطراب و ترس از مدرسه
تاليف: دکتر سيد اصغر ساداتيان
انتشارات ما و شما